Boykotun Hedefi Şirketler

Boykot ile ilgili en çok sorulan soru, bu eylemin bir etki oluşturup oluşturmadığıdır. Daha önce yayınladığımız bir yazıda bu konuda çarpıcı bilgilere yer vermiştik. Aşağıda okuyacağınız yazıda ise dünyaca tanınmış gazetecilerden Robert Fisk, boykotun Amerikan şirketlerini nasıl etkilediğini ve sarsıcı sonuçlara yol açtığını anlatıyor. (Editör)

Beyrut. Beş Arap ülkesi arasında yakın ve koordineli bir Amerikan mallarını boykot kampanyası başlamak üzere. Boykotun asıl hedefi Starbucks kahve şirketi olmakla birlikte, boykot listesi Nestle, Coca-Cola, Johnson& Johnson ve Burger King gibi şirketleri de içeriyor. Beyrut’ta protestocular, Starbucks şirketinin dört mağazası önünde şirketin başkanı Howard Schultz’un İsrail yanlısı açıklamalarını içeren ve Schultz’un ” etkin bir Siyonist” olduğunu belirten el bildirileri dağıtmaya hazırlanıyor.

1998′de Schultz’a Kudüs merkezli Aish Ha-Torah Vakfı tarafından İsrail 50. Yıl Destek Ödülü verildi. Vakıf,Yaser Arafat’a karşı olması ve işgal altındaki toprakları sadece “tartışmalı” olarak adlandırmasıyla tanınıyor.

Sturbucks’un en üst düzey adamı, geçen yılın başlarında ,Ariel Sharon’un Batı Şeria’yı yeniden işgal ettiği zamanlarda, Seattle’deki Amerikan Yahudilerine yaptığı bir konuşmada “Filistinlilerin terör karşısındaki hareketsizliğini” kınamış ve ” Filistinlilerin terörü durdurma konusunda üzerlerine düşeni yapmadıklarını” söylemişti.Öte yandan, İsrail Dışişleri bakanlığı sözcüsü Gideon Meir, Schultz’un Amerikan öğrencilerinin ” İsrail’in Ortadoğu krizi hakkındaki savlarını” duyurmadaki yardımlarını övüyordu…

Sturbucks – Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn,Umman,Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil olmak üzere- 6 Arap ülkesinde daha faaliyet gösteriyor fakat aralarında Mısır Ein- Shams ve Kahire Amerikan Üniversitesi’nde okuyan Filistinlilerin de bulunduğu boykotçuların elinde; İsrail’i gerek Ortadoğu’da gerekse Amerika’da destekledikleri için cezalandırmak istedikleri daha geniş bir şirketler listesi var.

Bu şirketler arasında AOL Time Warner ( CNN’in şirketi-ç.n.-) , Disney, Estée Lauder, Nokia, Revlon, Marks& Spencer, Sefridges ve IBM şirketleri de var. Şimdilerde, Dubai Üniversitesi’ndeki ve Suriye’nin başşehri Şam’daki öğrenciler de boykot kampanyasıyla bağlantıya geçiyor.

Lübnanlı eylemcilerden biri olan Amira Solh, ” Başlarda Lübnan’daki dört boykot grubunun birlikte çalışmasını sağlamak bile oldukça zordu” diyor. ” Amerikan mallarını mı, yoksa İsrail ile kesin ilişkisi bulunan şirketleri mi hedef alacağımıza karar vermekte zorluk çektik. Bizi asıl harekete geçiren İsrail’in ilk kez Arafat’ın Ramallah’taki karargahını kuşatması oldu. Lübnan zaten tüm İsrail mallarına boykot uyguluyordu, biz de “ya İsrail’e doğrudan yardım eden şirketleri ne yapmalı?” diye düşündük.

” Çoğu Arap ülkesi kapitalist ekonomik düzene bağlı bugün ve bu düzen İsrail’le yakın bağları olan Amerikan şirketlerini kabul ediyor. Başlattığımız şey, aslında bir ekonomik savaş.”

Burger King Arapların öfkesini ilk kez iki yıl önce işgal altındaki Batı Şeria’daki illegal bir Yahudi yerleşim biriminde bir dükkan açtığında çekmişti. Şirket, gelen tepkiler üzerine dükkanı önce kapatmış, fakat Amerika’daki İsrail destekçisi lobilerin baskısıyla daha sonra başka bir ad altında yeniden açılmasına izin vermişti.

Nestlé, yakınlarda İsrailli Osem firmasının büyük hisse payını satın almıştı ve bu Nestlé’ye, Nescafé, Perrier, Carnation, Smarties ve KitKat gibi kendi markalarını İsrail’de satma imkanını veriyordu. İsrailli bir gazetecinin sözleriyle bu” Osem’e dünya çapında bir dağıtım ve reklam altyapısı sağlıyordu.” Yatırımcılara verilen son bir rapora göre Osem- Nestle işbirliği 4 ay için 7.5 milyon $ kar açıkladı.

Lübnan’da bir fabrikası da olan Coca-Cola Araplardan gelen tepkileri, İsrail’de fabrikası bulunmadığını ve Fanta ve Sprite dahil sattığı ürünlerin ithal edildiğini vurgulayarak atlatmaya çalışıyor. Coca-Cola’nın aniden Beyrut’un güneyindeki Cezzine’de Lübnan’ın simgesi olan sedef ağacı ekme programı başlatması da protestocuları yumuşatma amacı taşıyan çalışmalar olarak değerlendiriliyor.

Dünya çapında 4709 perakende satış noktası olan Starbucks şirketi, İsrail yanlısı görünümünü aslen Yahudi olan başkanları Howard Schultz’un ” terörizmin Filistinli insanları temsil etmediğine inandığı” yolundaki sözlerini protestoculara anlatarak hafifletmeye çalışıyor.

Sturbucks yetkilileri,yerel sinagogunda yaptığı konuşma üzerine yaptıkları açıklamada ” Howard sivil bir birey olarak konuşuyordu ve medyayla bu konu üzerine bir mülakat vermedi.” diyordu. Şirketten protestolara verilen bir başka cevapta şirketin ” Ortadoğu’daki son olaylardan dolayı son derece üzgün olduğu” belirtiliyor ve , Schultz’dan bir alıntı yapılıyordu ” Seattle’daki konuşmamın Filistin düşmanlığı olarak yanlış yorumlanmasına çok üzüldüm. Ben her zaman barış yanlısı oldum ve iki halkın barış içinde beraber yaşamasını savundum.”

Arap öğrenciler, Amerikalı şirket yöneticilerinin asıl korkusunun Arap dünyasındaki kayıplarından çok Avrupa ve hatta Amerika’daki Filistin yanlılarının protestolarına destek vermesi olduğunu söylüyorlar.

Schultz, İsrail’in işgal edilmiş topraklarda inşa ettiği kanunsuz Yahudi yerleşimlerini kınamaz gözükürken, bir yandan da Sturbucks’un İsrail pazarına girmesine öncülük etti ve geçen yıl Tel Aviv merkezli ortak Shalom Coffee Ltd. adlı ortak bir şirketle iki mağaza açıldı. Bu yılın sonunda Sturbucks İsrail çapında 20 civarında yeni kahve evi açmayı planlıyor.

Schultz İsrail’in sadık bir ziyaretçisi ve öte yandan, Theodor Herzl misyonun davetlisi olarak İsrail’i ziyaret eden sayılı şahsiyetden biri. Herzl misyonun yemekli galasında ” İsrail-Amerikan ittifakını desteklemede hayati rol alanları” onurlandırmak üzere Sion’un Dostları’nın ödülleri dağıtıldı.

Theodor Herzl misyonunun diğer misafirleri arasında Baroness Thatcher, Beyaz Saray sözcüsü Newt Gingrich, ve eski Amerikan valisi, şimdilerde ” Anavatan’ın Güvenliği”‘nin başkanı olan Tom Ridge de var.

Robert Fisk, The Independent, 14 Haziran 2002